• Atomowy

Rollercoster strachu i chciwości


Atomowy Inwestor - Rollercoster strachu i chciwości

W dzisiejszym artykule coś co napawa mnie bardzo duża ilością pozytywnych emocji! O indeksie Strachu i Chciwości pisałem w ramach artykułu o długoterminowym inwestowaniu i też staram się na blogu wrzucać krótkie podsumowania opisanej w nim strategii. Jednakże przy pisaniu ostatniego podsumowania "coś" zrozumiałem, i to "coś" zaprowadziło mnie do bardzo zaskakujących odkryć! Na chwilę obecną uważam, że będzie to moja najważniejsza i kluczowa analiza oraz wskaźnik na przyszłość.


Artykuł na skróty:

  1. Zmienność rynków inwestycyjnych

  2. Cykle koniunkturalne

  3. Cykle Bitcoina i Halvingi

  4. Cykle Emocjonalne Kryptowalut

  5. Indeks zmienności VIX - giełda

  6. Indeks VIX vs BTC

  7. Indeks strachu i chciwości - kryptowaluty

  8. Średnie kroczące indeksu strachu i chciwości

  9. Podsumowanie rollercoster'a strachu i chciwości


Zmienność rynków inwestycyjnych


Cykle koniunkturalne


Zanim przejdę do meritum sprawy, warto nadmienić, że każdy rynek inwestycyjny posiada pewną zmienność. Większość rynków jest skorelowana z cyklem koniunkturalnym i makroekonomią światową. Cykl koniunkturalny jest to zjawisko pewnego rodzaju wahań, fazowości, regularnej powtarzalności. Można wtedy zaobserwować, że w kilkuletnich odstępach czasowych kolejno następują po sobie spowolnienie, recesja/kryzys/depresja, ożywienie, ekspansja/rozkwit. Każda faza, etap cyklu różni się pomiędzy sobą kierunkiem zmian (wzrost/spadek) kluczowych wskaźników gospodarczych takich jak np. PKB, inflacja, stopa bezrobocia, poziom produkcji czy inwestycji. Dodatkowo w każdym etapie cyklu koniunkturalnego można zaobserwować że pewna klasa aktywów jest tym rodzajem aktywa, które zyskuje najwięcej.


Cykl Koniunkturalny Ekspansja Spowolnienie Recesja Ożywienie

W teorii wszystko wygląda ładne i elegancko dlatego przy stosowaniu strategii inwestowania zgodnie cyklem koniunkturalnym należy zawsze pamiętać, że zawiera ona wskazówki odnośnie klasy aktywów, która powinna stanowić główny (ale nie jedyny) składnik portfela. Jeżeli masz więcej czasu, i chcesz zgłębić zagadnienie cykli Koniunkturalnych w Polsce to w artykule Łukasza Rawdanowicza lub Bartosza Pawęta znajdziesz dużo ciekawych analiz i informacji.


Analiza własna:


Nie byłbym sobą, gdybym nie spojrzał na cykle koniunkturalne w Polsce własnym okiem, oczywiście będąc natchnionym różnymi artykułami i analizami. Z dostępnych w sieci danych wykreśliłem trend PKB Polski, gdyż uważa się, że to właśnie PKB jest głównym wskaźnikiem trendu cyklu koniunkturalnego. Warto też nadmienić że PKB, które wziąłem do analizy (biała trend linia) jest to PKB za kwartał. Następnie policzyłem średnie kroczące za 2 kwartały (2Q-SMA, półroczne) oraz za 4 kwartały (4Q-SMa, roczne) - dzięki czemu lepiej widać cykliczność. W chwili obecnej od 1996 roku mieliśmy już siedem pełnych cykli i tylko raz mieliśmy ujemne PKB - oczywiście w czasie Pandemii COVID.


Dodatkowo, przecięcia PKB-2Q-SMA oraz PKB-4Q-SMA dają potwierdzenie zmiany trendu i tym samym punkty zwrotne w PKB a tym samym szczyty i dołki cyklu koniunkturalnego. Oczywiście należy też zwrócić uwagę, że w C6 i C7, szczyty nie rysowały się tak wyraźnie jak w C1-C5. co by nie było, występuje tutaj widoczna cykliczność, która umiejętnie wykorzystana przez świadomych inwestorów umożliwia namnażanie kapitału lub wyborów odpowiedniego aktywa. Nie chodzi też o to, aby złapać idealny dołek ale być świadomym czym warto się interesować. Interpretując wykres bym podział że nadchodzi spowolnienie gospodarcze - co potwierdza np. artykuł na Money.pl. Jak widać ekspertem finansowym nie trzeba być aby móc podobnie interpretować fakty, jedynie excel, dane, kawa, chwila spokoju :)

Cykl Koniunkturalny Polska PKB

Cykle Bitcoina i Halvingi


Jak łatwo zauważyć, w cyklach koniunkturalnych nie ma Bitcoina i kryptowalut (jeszcze) . W aktualnym czasie Bitcoin jest jeszcze zbyt młodym rodzajem aktywa aby mógł być traktowany jako element składowy takiego cyklu koniunkturalnego. Co prawda poniższa grafika pochodzi z 2020 roku, ale sens jest jest przekazany - udział kapitalizacji Bitcoina względem innych rynków - metali szlachetnych / rezerw bankowych / globalnej rezerwy walutowej jest ekstremalnie niska!

Bitcoin Market Size

Źródło: https://cdn.glassnode.com/reports/glassnode-the-market-compass-special-edition-gni-april-2020.pdf


Dlatego jest to bardzo dobra informacja dla tych co Bitcoiny posiadają :) You know what I mean. Niska kapitalizacja powoduje, że zmienność na rynku kryptowalut jest duża, bardzo duża, pozwala to wygenerować imponujące zwroty oraz wygenerować bolejące straty. Wzrosty +200% nikogo nie dziwią tak samo jak i straty rzędu - 60%.


Generalnie uczestnicy rynku kryptowalut twierdzą, że ten rynek charakteryzuje się 4 letnim cyklem na Bitcoinie, który to napędza tzw. Halving, który występuje mniej więcej co 4 lata. O cyklach i halvingu nie będę się rozpisywał, gdyż tak jak zawsze twierdzę, nie ma co przepisywać encyklopedii dlatego polecam Ci dwa bardzo dobre artykuły na ten temat które znajdziesz w bardzo merytorycznym portalu Be[In]Crypto - Artykuł o Cyklach, Artykuł o Halvingu.


Analiza własna:


Jeżeli jednak miałbym to jakoś zobrazować, to spójrz na poniższy wykres. Jesteśmy po trzecim halvingu, kolejny halving będzie gdzieś w okolicy Q2/Q3 - 2024. Każdy halving powodował wzrosty na Bitcoinie. Czy aktualni jesteśmy już po bullmarkecie czy w trakcie a może to już bearmarket - nie wiem - ale zapraszam na koniec artykułu, gdzie mam na to trochę inny punkt widzenia!

BTC cycles bullmarket bearmarket

Cykle Emocjonalne Kryptowalut


Pomimo tego że cykle koniunkturalne na rynku "klasycznym" jak i cykle na rynku kryptowalut zdecydowanie się od siebie różnią, to posiadają kilka cech wspólnych. Ja skupię się na jednej - emocje. Emocje są czymś co sterują niejednym rynkiem ale są trudne do zmierzenia ale łatwe do zaobserwowania. Jak mawiał Warren Buffet:

"Bądź chciwy, gdy inni się boją, bój się, gdy inni są chciwi"

Z pozoru prosty i logiczny slogan, ale w praktyce wiele osób, ma problem z egzekucją takiego postepowania ponieważ wiele osób liczy na szybki zysk. Uważam, co wielokrotnie podkreślałem, że należy inwestować regularnie, mniejsze kwoty i należy być cierpliwym, mieć przygotowany kapitał na wypadek "prezentów" na rynku.

"Nie oczekuj, że kupisz idealnie na rynkowym dołku i zaczniesz od razu zarabiać. Licz się z tym, że przyjdzie ci na to poczekać kilka lat"

Nie każdy może być Rafałem Zaorskim :)


Indeks zmienności VIX - giełda


Na klasycznej giełdzie papierów wartościowych, Indeks VIX jest miarą zmienności na rynkach. Jego wartość odzwierciedla zmienność opcji na indeksie S&P 500. Jako, że S&P 500 odpowiada za największe globalnie amerykańskie spółki, jego wskaźnik zmienności (niepewności, strachu) koreluje także z innymi rynkami. Poniżej znajdziesz porównanie VIX vs WIG - zielona strefa VIX = BUY, a czerwona strefa VIX = SELL.

VIX indeks WIG

Wydaje się proste, choć w praktyce takie okazje nie zdarzają się często, raz na 6 - 12 lat - jeżeli mówimy o inwestowaniu długoterminowym. Na niższych osiach czasowych również można znaleźć podobne zachowania i sygnały sugerujące BUY i SELL. Na przestrzeni około 2ch lat można było znaleźć aż 6 takich par sygnałów. Oczywiście nikt nigdy nie wie, jak się zachowa trend tam gdzie go teraz nie ma, ale pewna cykliczność, powtarzalność wszędzie jest obecna, można pod to grać analizując trochę historii.

VIX indeks WIG

Indeks VIX vs BTC


Spójrzmy również, czy Indeks zmienności VIX ma również wpływ na rynek kryptowalut, tym samy czy ma wpływ na kurs BTC. Wielokrotnie słyszałem porównanie, że jeżeli S&P500 ma pullback to pullback również będzie obserwowany na kursie BTC. sprawdzam więc, jeżeli Indeks VIX daje sygnał BUY (zielony) to czy jest to najlepszy czas również na zakup BTC ?


W ujęciu długoterminowym faktycznie, jeżeli byśmy kupowali na zielonych strefach a sprzedawali na czerwonych, to 5/6 przypadków bylibyśmy na plusie. Jednakże nie przekonuje mnie ta korelacja, gdyż minima i maksima VIX wcale nie korelują z minimami i maksymami na BTC. biorąc pod uwagę, że w długoterminowym ujęciu BTC rósł od początku jego istnienia, taką korelację uważam za przypadkową.

VIX indeks BTC

Jedynie słuszny i korelujący z VIX-em punkt, to Marzec 2020 - globalny Covidowy pullback :) Na niższych osiach, korelacja jest dla mnie jeszcze gorsza, 4/6 przypadków była by na plusie, ale nie widać w tym jakiegoś sensownego dopasowania.

VIX indeks WIG

Indeks strachu i chciwości - kryptowaluty


Przechodzimy do meritum sprawy. Rynek kryptowalut, tak jak wspominałem, posiada wiele cech wspólnych oraz wiele różnic względem rynku klasycznego. Index VIX bazuje na zmienności indeksu S&P500, który to nie zawiera w sobie Bticoina, jednakże globalny nastrój, który odzwierciedla S&P500 udziela się Bitcoinowi ale osobiście nie widzę znaczącej korelacji, chyba że mówimy o globalnym załamaniu rynku.


Bitcoin posiada natomiast własny indeks strachu i chciwości, który odpowiada emocjom panującym na rynku. Fear & Greed Indeks uwzględnia w sobie kilka aspektów - zmienność ceny, dynamikę/wolumen zakupowy, trendy mediów społecznościowych, dominację kapitalizacji, google trendy. Nie jest taki sam wskaźnik jak VIX. Niestety nie znalazłem nigdzie równań, które opisują matematycznie jak ten wskaźnik jest dokładnie liczony (PS. jeżeli wiesz, to daj proszę znać). W oparciu o Fear & Greed Indeks oparłem moją długoterminową strategię inwestowania w Bitcoina oraz Ethereum, którą staram się regularnie egzekwować jeżeli na rynku panuje strach (fear) lub ekstremalny strach (extreme fear).


Wprowadzając ostatni wpis na temat podsumowania trzech miesięcy inwestowania odwoływałem się do danych historycznych, gdzie dokonałem analizy częstości występowania poszczególnych sentymentów na rynku.

statystyka greed fear indeks kryptowaluty

W powyższej tabeli prześledziłem okres od 01.02.2018 do 31.12.2021, zliczając wystąpienia Extreme Fear, Fear, Neutral, Greed oraz Extreme Greed. Z góry zakładałem, że w uśrednieniu rocznym, w 57% przeważa strach zaś w 34% optymizm i euforia na rynku. Taką interpretację nakładałem na dane od 01.01.2022, licząc że w 2022 roku proporcje między strachem i chciwością powinny być zachowane. Niestety zrozumiałem, że taka interpretacja jest błędna, gdyż nie uwzględnia żadnych ram czasowych, i nie zawsze szczyt hossy i dno bessy mieści się w jednym roku kalendarzowym. Można natomiast powiedzieć, że w okresie dowolnych 365 dni statystycznie w 57% to strach, w 34%to euforia a w 9% niepewność - to mienia zupełnie interpretację.


Takie rozumowanie doprowadziło mnie do tego aby wyznaczyć średnie kroczące z różnych interwałów czasowych dla wskaźnika Fear & Greed, co powinno zobrazować w trochę inny sposób sentyment na rynku.


Średnie kroczące indeksu strachu i chciwości


Do analizy Fear & Greed indeksu wykorzystałem średnie kroczące z 365 dni, 182 dni oraz 91 dni, dlatego, że odpowiadają one kolejno średniej rocznej (365 dni), półrocznej (182 dni) oraz kwartalnej (91 dni). Jako że z założenia cykle na Bitconie trwają około 4 lata, stosowanie kwartalnych, półrocznych i rocznych średnich wydało mi się sensowne.


Najpierw spójrzmy jak "upraszczają" średnie SMA sam indeks strachu i chciwości. Mrużąc odpowiednio oczy, lub wypiwszy odpowiednią ilość trunków, czarny trend F&G możemy wyobrazić sobie właśnie w taki sposób jak pokazują nam to F&G-SMA.

Frear & Greed Index Moving Average

Co tak na prawdę mówi nam średnia krocząca indeksu strach i chciwości? Otóż pokazuje nam jak zmienia się uśredniony sentyment z pewnego okresu czasowego. Kwartalny F&G jest bardziej zmienny niż półroczny F&G, a ten mniej zmienny niż roczny, tak samo jak zwykłe SMA. Zdecydowanie taka postać średnich kroczących usuwa "szumy" co pozwala zobaczyć melodię :)

Frear & Greed Index Moving Average

Przestudiowałem naprawdę sporo krzywych SMA dla F&G, z różnych okresów, dłuższych, krótszych, średnich, itd, co wiązało się z kilkoma dobrymi godzinami mojego życia, gdyż tego nie ma na TradingView i trzeba liczyć w Excelu, ale uważam że było warto. Co możemy wyciągnąć z tego wykresu?


Poniżej atomowe podsumowanie:

  1. Najlepszy czas na akumulację BTC to okres kiedy kwartalna średnia krocząca 91-SMA-F&G znajduje się w obszarze F&G w zakresie 20-30.

  2. Przecięcie od góry półrocznej 182-SMA-F&G przez kwartalną 91-SMA-F&G (death cross) daje potwierdzenie momentu wyjścia z rynku, gdyż kwartalna euforia przecina euforię półroczną, i to przecięcie w 2 na 3 przypadki przypada prawie na samym szczycie kursu BTCUSD.

  3. Kwartalna 91-SMA-F&G dwukrotnie rysuje nam pewien pattern (poniższy wykres - czarna krzywa), gdzie w hossie 2018 i 2020 mieliśmy dwa identyczne zachowania pod względem chciwości i strachu. W 2018 - najpierw duża euforia, odreagowanie, druga euforia i znów spadek. W 2020 - najpierw duża euforia, odreagowanie, druga euforia i znów spadek.

  4. Aktualnie jesteśmy na dole - strefa akumulacji strachu - jak myślicie co będzie dalej ? :)

  5. Roczna 365-SMA-F&G (poniższy wykres i biała trend linia z podstawą) pokazuje że w długoterminowym aspekcie strach już nie jest tak mocny jak kiedyś = większa adopcja, świadomość, regulacje, większa kapitalizacja, więcej diamond hands.

  6. Ciekawą obserwacją jest również fakt, że cykle emocjonalne które tutaj się tworzą trwają nie 4 lata a 1.5 roku. Jeżeli teraz powtórzy się kolejny raz czarny pattern to jego koniec będzie przypadać na styczeń 2024, a przypominam że kolejny halving jest szacowany na przełom luty / maj 2024. Przypadek?

Frear & Greed Index Moving Average

Jeżeli zaciekawił Cię wątek średnich kroczących dla Fear & Greed Indeks to zapraszam Cię do mojego gościnnego artykułu na portalu BeInCrypto, w którym z tego tematu wysysam jeszcze więcej i wprowadzam pojęcie "Emo Cross'a", który to dwukrotnie oznaczał nadchodzący rynek byka - zapraszam!


Podsumowanie rollercoster'a strachu i chciwości


W tym artykule specjalnie najpierw przytoczyłem wątek cykli koniunkturalnych aby pokazać że cykliczność jest sprawą naturalną i niejednokrotnie różne rynki to swoisty rollecoster, raz pod górkę a raz z górki, tylko różna dawka adrenaliny. Osobiście przyłączam się do stwierdzenia, że "Crypto się nigdzie nie wybiera", a rollercoster trendu i rollercoster emocjonalny to charakterystyka młodego rynku.


Cykle emocjonalne kryptowalut na chwile obecną będą u mnie mocno na radarze, są to sygnały długoterminowe i dlatego dokładnie pokazują gdzie zmierza crypto - a "Crypto się nigdzie nie wybiera". Liczę na to, że po raz trzeci powtórzymy pattern wskazujący na to, że jeżeli średnio-kroczący strach przerodzi się w kroczącą chciwość to nadejdą satysfakcjonujące wzrosty. Jeden raz do przypadek, dwa razy to zbieg okoliczności, ale trzy razy to już tendencja. Jeżeli jesteś zainteresowany tym wskaźnikiem to raczej nie znajdziesz go nigdzie w sieci, dlatego zapraszam się na mojego Twittera gdzie na pewno będę wrzucać aktualizacje tej metody.

 

Jeżeli dotrwałeś czytelniku do końca to serdecznie Ci dziękuję! Jeżeli masz jakieś uwagi, a może chcesz się czymś podzielić to zapraszam do komentowania lub kontaktu ze mną! Będę wdzięczny również za wszelkie polubienia oraz udostępnienia!

 

Pozdrawiam, Atomowy !